Zwart geld in Marbella

UPDATE 18 MAART 2005

Russische en Oekraïense burgers vastgezet in Spanje op beschuldiging van witwaspraktijken

Madrid, 13 maart 2005- Onder de verdachten in een grootschalige witwasoperatie in Marbella, in de provincie Malaga in Spanje, zijn er burgers van Rusland, Oekraïne, Spanje, Frankrijk, Marokko en Finland.
Volgens Spaanse media, die de Spaanse justitie citeren, is de Russisch firma Yukos in de zaak betrokken. De Spaanse media halen een vertegenwoordiger van het Hoofddepartement van de Spaanse Nationale Politie aan die verklaarde dat het de grootste witwasoperatie was die ooit op Spaans grondgebied heeft plaatsgevonden. Hij zei dat de verdachten niet alleen in Spanje (in Malaga, Cadiz, Alicante en Granada) waren opgepakt, maar ook in Rusland en Nederland. Gemeld wordt ook dat "in de hoogste poltieke en justitiekringen in Rusland de autoriteiten belang in de zaak stelden en dat justitie van beide landen nauwe contacten met elkaar onderhouden in verband met deze zaak".
Het was al eerder bekend geworden dat de witwasfraude in Marbella een zodanig grootschalig onderzoek werd dat Interpol en Europol erbij werden betrokken om de acties van justitie van verschillende Europese landen te coördineren.
Het Spaanse persagentschap EFE maakte nog bekend dat de politie deze onderzoeksoperatie, met als codenaam 'Witte Walvis', al tien maanden geleden is begonnen. Er waren 300 Spaanse politiemensen bij betrokken. Het onderzoek begon nadat de politie een tip had gekregen dat verschillende internationale criminele organisaties grote sommen zwart geld zouden witwassen in Marbella. In totaal zou er volgens de Spaanse politie ongeveer 250 miljoen Euro zijn witgewassen.
Volgens EFE heeft Yukos grote geldbedragen naar Nederland overgemaakt en van daar werd het geld gestuurd naar een advocatenkantoor in Marbella, een badplaats aan de Costa del Sol, dat een berucht centrum is voor de lokale en internationale georganiseerde criminaliteit op Spaans grondgebied.
De Spaanse media citeerden ook bronnen uit het onderzoek met de mededeling dat 'een aanzienlijk deel van het geld dat in Marbella werd witgewassen afkomstig was van de Russische oliemaatschappij Yukos dat illegaal geld overmaakte naar een Nederlands bedrijf dat dit doorstuurde naar haar Spaanse tak'.
Woordvoerders van Yukos ontkenden in de Spaanse pers de beschuldigingen van witwassen. "Het is absoluut onzin, We zouden er ook van kunnen worden beschuldigd dat we geld witwassen op de planeet Mars," zei perssecretaris Aleksandr Shadrin van Yukos tegen het Russische persbureau RIA Novosti. "Dit is mijn officiële antwoord op deze beschuldigingen," voegde hij eraan toe.

(Juan Kobo voor Ria-Novosti, uit het Russisch vertaald)

In andere Russische persberichten wordt gemeld dat de Spaanse politie ook een zekere Fernando del Valle zou hebben gearresteerd. Del Valle is een uit Chili afkomstige inwoner van Marbella en daar werkzaam als vertegenwoordiger van de juridische firma DVA (Del Valle Abogados), die als doorgeefluik voor het zwart geld zou hebben gefunctioneerd. "Geld van Yukos werd witgewassen in Spanje en gebruikt voor de aankoop van onroerend goed aan de Costa del Sol. Het geld van Yukos werd illegaal veranderd in onroerend goedinvesteringen via een aantal firma's," verklaarde Valentin Baut, het hoofd van de afdeling drugscriminaliteit en georganiseerde misdaad van de politie aan de Costa del Sol. Deze leider van het onderzoek naar de zwartgeldzaak werd geciteerd door de Izvestia van 15 maart 2005.
Overigens was het al veel langer bekend dat de Russische criminaliteit en bedrijven als Yukos er een hele reeks zogenaamde offshore'-firma's op nahouden die tot taak hebben om zwart geld de wereld rond te pompen en het zo voor bijvoorbeeld de Russische belastingdienst onzichtbaar te maken. Deze praktijken worden reeds uitvoerig besproken in het boek 'Brat, een gids door crimineel Rusland', in 2001 verschenen bij Uitgeverij Papieren Tijger in Breda.

Nieuw financieel schandaal voor Yukos?

Zoals bekend is Mikhail Chodorkovsky de belangrijkste man van Yukos. Hij zit alweer een hele tijd vast op beschuldiging van fraude en belastingontduiking. In Rusland is inmiddels een speciale 'free card' uitgegeven (zie afbeelding hiernaast). Op de achterzijde van de kaart wordt verwezen naar de website www.khodorkovsky.ru met de mededeling dat hier 'de meest volledige en betrouwbare informatie over het proces' te vinden zou zijn.
Door de gebeurtenissen in Spanje staat Yukos opnieuw in het middelpunt van de internationale belangstelling wegens een financieel schandaal. Op zaterdag 12 maart 2005 arresteerde de Spaanse politie 41 verdachten en gaf een verklaring uit over een onderzoek naar witwaspraktijken voor een bedrag van 600 miljoen euro (in verschillende persberichten worden verschillende bedragen genoemd). Enkele uren later meldden de Spaanse media, met verwijzing naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken van dat land dat Yukos verband zou kunnen hebben met de zaak. Het persbureau Reuters meldde dat de Spaanse justitie in het onderzoek samenwerkte met Russische collega's.

De Russische oliemaatschappij figureert in de zaak als grote klant van de zeven gearresteerde advocaten en drie notarissen in Marbella. In een van de versies over de zaak zou het om niet minder dan 250 miljoen euro van Yukos gaan. De politie neemt aan dat Yukos handelde via 'een Nederlandse firma'. De bekendste Nederlandse firma waar Yukos mee is geassocieerd is de 100% dochter Yukos Finance B.V., de formele eigenaar van praktische alle belangrijke buitenlandse aandelen van Yukos: 53,7% van de aandelen van het Litouwse olieconcern Mazeikiu Nafta, 49% van de aandelen van de Slovaakse firma Transpetrol, 100% van de aandelen van het Noorse bedrijf Davy Process en ook 100% van de aandelen van de Zwitserse Yukosmaatschappij Petroval S.A. Yukos Finance B.V. is gevestigd op het adres Locatellikade 1 in Amsterdam. (zie hieronder)

Wat is Yukos Finance B.V.?

Yukos Finance B.V. werd opgericht op 22 september 1998 en op 3 december van dat jaar onder nummer 34107730 ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Amsterdam.
Het maatschappelijk kapitaal van Yukos Finance bedraagt 800 miljoen euro en er is een geplaatst/gestort kapitaal van ruim 242 miljoen euro.
Yukos Finance is gevestigd in de Parnassustoren, Locatellikade 1 te Amsterdam en heeft als bedrijfsomschrijving: het kopen en verkopen van effecten.
Enig aandeelhouder is de Yukos Oil Company in Rusland.
Directeuren/Bestuurders van Yukos Finance B.V. zijn:
-Dmitri Grigorievich Merinson, geboren in Moskou, maar woonachtig in Amsterdam;
-Timo Johannes van Rijn, woonachtig in Bleiswijk;
-Johannes Jacobus Schellingerhout, woonachtig in Badhoevedorp.
Gevolmachtigde van Yukos Finance B.V. is TMF Management B.V., ook gevestigd in de Parnassustoren. TMF maakt deel uit van de TMF Group met kantoren over de hele wereld. In Nederland zijn o.a. mr. Margot van Walree en Edwin Brouwer erbij betrokken.
TMF Management is o.a. bereikbaar via postbus 75215 in Amsterdam. Via datzelfde postbusnummer zijn o.a. ook Annexum Invest N.V., TMF Structural Finance BV, TMF Structural Products BV, TMF Financial Services BV, TMF Participations Management BV, TMF Capital BV en Bit Nederland BV bereikbaar.
In het bestuur van Yukos Finance B.V. zat tot september 2000 ook een vertegenwoordiger van ING Trust en tot september 2002 maakte de in Leiden gevestigde advocate Maria Christina van der Sluijs-Plantz deel uit van het bestuur, die verder ondermeer is betrokken bij Europ@Web b.v. (ook gevestigd in de Parnassustoren in Amsterdam), Completel Europe N.V., Netflix Inc. en de in de Republiek Slovenië gevestigde bedrijven Agemo a.s. en B.S.R. Building a.s.

Aanvullingen 18 maart 2005

Het vermeende 'brein' achter de witwasoperatie, de 57-jarige Chileense advocaat Fernando del Valle, werd op donderdag 17 maart voorgeleid aan de rechter van instructie Miguel Angel Torres Segura in Marbella. De rechter beval de onmiddellijke hechtenis zonder recht op borgtocht. De secretaris van Del Valle werd wel vrijgelaten na betaling van een borgtocht van 30.000 euro.
De rechter van instructie verhoorde alle tot nu toe betrokkenen bij de witwaszaak. Alle gearresteerden zijn buitenlanders. Een Fin, bekend onder de initialen A.K., eigenaar van het Absolute Marbella Magazine*), is onder de gearresteerden die in hechtenis zit zonder recht op vrijlating op borgtocht. Zijn vrouw werd donderdag 17 maart wel op borgtocht vrijgelaten. De gearresteerden zitten in hechtenis in de provinciale gevangenis van Alhaurin de la Torre. Volgens gevangenisautoriteiten gaat het om acht mannen en twee vrouwen. Een van de vrouwen is een 61-jarige Finse met de initialen M.L.V. Verder gaat het om twee Finnen, twee Oekraïners, twee Fransen, een 70-jarige Tunesier, een 40-jarige Rus en een Marokkaan.
De Spaanse politie gaat door met het onderzoek in depositokluizen in bankfilialen aan de Costa del Sol. Ook werden 251 onroerend goedobjecten in beslag genomen.
In een nieuwe verklaring van Yukos werd opnieuw betrokkenheid ontkend. Woordvoerder Igor Fokin zei tot tot nu toe niemand van het Spaanse onderzoeksteam contact met het bedrijf heeft opgenomen.

*) Volgens een artikel in de New York Post van september 2004 zou onroerend goedbaron Carlos Yorka eigendom van het sinds 1995 verschijnende glossy maandblad zijn dat zich richt op mensen met inkomens tussen de 500.000 en een miljoen euro per jaar. Uitgever van het blad is Mara Lane.