Op dinsdag 30 november 2010 zond de Russische televisie de jaarlijkse toespraak uit van de Russische president Dmitri Medvedev voor de Federale Assemblee van het land. Hoewel hij in zijn toespraak voornamelijk inging op de economische en politieke problemen van Rusland, liet hij de gelegenheid niet voorbijgaan om een scherpe waarschuwing aan de Verenigde Staten te laten horen over de kwestie van het inmiddels beruchte raketschild.

Door Bas van der Plas/INSUDOK

" Ik zou openlijk willen verklaren dat wij in de komende 10 jaar de volgende alternatieven hebben: ofwel we komen tot een akkoord over antiraket verdediging en creëren een volwaardige vorm van samenwerking, of, wanneer we niet tot constructief overleg kunnen komen, begint een nieuwe wapenwedloop," verklaarde Medvedev. De Russische president benadrukte dat zijn regering voornemens is om een "high-tech mobiel leger" op te zetten, waarvoor al 20 biljoen roebel was gereserveerd. Hij noemde de modernisering van de militaire capaciteit van Rusland een essentieel onderdeel van zijn algemene doelstelling tot diversificatie van de economie van het land en de verbetering van haar productiecapaciteit. Hogere uitgaven voor defensie zullen leiden tot "de modernisering van de productie en de ontwikkeling van fundamenteel en toegepast onderzoek dat weer een modernisering inhoudt van de universitaire wetenschappen”. Hij voegde eraan toe dat de overheid moet werken aan het ontwikkelen van patriottische gevoelens onder de bevolking.

Amerikaanse haviken

De opmerkingen van Medvedev volgden op een NAVO-top in Lissabon op 20 november, tijdens welke werd overeengekomen dat Rusland zou deelnemen aan de bouw van een door de Verenigde Staten geleid anti-raket-netwerk in Europa. Maar ondanks deze overeenkomst blijft Moskou bezorgd dat zij zal worden behandeld als een ondergeschikte partner in het project en dat de Russische wensen ten aanzien van de stationering van het afweersysteem grotendeels zullen worden genegeerd. Rusland vreest dat, ondanks Washington's beweringen van het tegendeel, het een van de beoogde doelen van het raketschild is.
Medvedev's opmerkingen komen in een tijd van een voortdurend conflict in Washington over de ratificatie van een nieuw START-akkoord met Rusland. Delen van de Republikeinse Partij zijn tegen de passage van de overeenkomst die nieuwe doelstellingen voor nucleaire ontwapening en de wapeninspecties formuleert. En volgens de interpretatie van Moskou bevat het verdrag ook de stelling in de preambule die aan Washington de mogelijkheden om een anti-raketschild op te zetten op zijn eigen voorwaarden in Europa beperkt. Deze interpretatie, die echter niet wordt gedeeld door de regering-Obama, is aangegrepen door de haviken in het Congres om erop te wijzen dat het verdrag de Amerikaanse defensiebelangen ondermijnt. In een poging de balans in hun voordeel te doen doorslaan sijpelden de haviken informatie naar de Amerikaanse media dat de Amerikaanse regering van mening was dat Rusland sinds het voorjaar van 2010 bezig was met de verplaatsing van zijn korte afstand tactische kernkoppen naar lokaties zo dicht mogelijk bij NAVO-bondgenoten.
De Russische legertop wees deze beschuldigingen van de hand.

Spanningen blijven

Op woensdag 1 december herhaalde de Russische premier Vladimir Poetin de opmerkingen van Medvedev, in een spraakmakend interview met CNN's Larry King, dat Rusland zou beginnen met het uitbreiden en moderniseren van haar nucleaire arsenaal, indien het SALT-verdrag niet zou worden geratificeerd en er geen overeenstemming kon worden bereikt tussen de twee landen over het raketafweerschild. Ondanks de veelgeprezen "ontspanning" van de betrekkingen tussen de VS en Rusland, na het aantreden van president Obama, blijven er spanningen tussen de twee landen bestaan. Terwijl men in de afgelopen periode getuige kon zijn van een intensievere samenwerking tussen de twee landen, met name met betrekking tot de Amerikaanse bezetting van Afghanistan, blijft Rusland de pogingen van de VS om de Amerikaanse dominantie in Centraal-Azië veilig te stellen zien als een bedreiging voor de eigen geopolitieke belangen.