Op zondag 14 maart 2004 zond de VPRO in Tegenlicht de documentaire "De
weg naar het Kremlin" uit over het aan de macht komen van Vladimir Poetin.
Opvallend in de documentaire is dat al het materiaal uit slechts één
bron afkomstig is: van de Russische oligarch Boris Berezovsky. Berezovsky is
een van de nieuwe rijken die zijn vermogen verwierf door fraude, diefstal en
oplichting. Ook wordt hij verdacht van moord en het aanzetten tot moord. Pavel
Chlebnikov, doctor in de economische wetenschappen aan de Londense School of
Economics, schreef het boek "De Godfather van het Kremlin Boris Berezovsky
of Geschiedenis van de plundering van Rusland", waarin alle duistere zaken
van Berezovsky uitgebreid gedocumenteerd aan de orde komen. Berezovsky verblijft
in Londen omdat de grond in Moskou hem te heet onder de voeten werd. Vanuit
Londen leidt hij de oppositie tegen Poetin, waarbij hij niet kieskeurig is:
bij de parlementsverkiezingen van december 2003 steunde Berezovsky de communisten,
bij de presidentsverkiezingen stelde hij Ivan Rybkin aan als kandidaat.
Ivan Rybkin komt in Tegenlicht uitgebreid aan het woord. Rybkin is een rasopportunist
die de afgelopen jaren al een aantal partijen heeft versleten en nu door Berezovsky
is geadopteerd. De Tegenlicht-documentaire maakt dankbaar gebruik van Berezovsky's
project "Attacks made in Russia", op basis van materiaal van Aleksandr
Litvinenko, een naar Londen uitgeweken Russische geheime dienst-functionaris
en daar protégé van Berezovsky, omdat hij beweert de bewijzen
te hebben dat Poetin achter het opblazen van flats in Moskou en Volgodonsk zat,
die aanleiding gaven tot de Tweede Tsjetsjeense Oorlog in 1999. Ook Litvinenko
komt uitgebreid aan het woord, evenals de journaliste Anna Politkovskaja van
Novaja Gazeta, een project van Berezovsky's partij Liberaal Rusland. Zo leidt
alle gepresenteerde informatie naar slechts één bron: Berezovsky,
die er alle belang bij heeft om Poetin in een kwaad daglicht te stellen. Enerzijds
ter verdoezeling van zijn eigen criminele activiteiten, anderzijds omdat hij
met Poetin nog een persoonlijk appeltje te schillen heeft. Die had hem immers
zijn voornaamste public relations-middel afgenomen: de tv-zender NTV.
Dat de VPRO in een eenzijdige documentaire alleen gebruik maakt van het materiaal
en de marionetten van Berezovsky is veelzeggend over het niveau van de hedendaagse
Nederlandse onderzoeksjournalistiek!
Vadim Donetsky,
medewerker INSUDOK